آنستروس و استروس در گاوهاى شیرى

تعیین دقیق ،درست و موثر فحلى در گاو شیرى از مهمترین اجزا یک برنامه مدیریت تولید مثلى در صنعت گاوشیرى است . استروس (estrus=heat) یا فحلى دوره اى است که حیوان ماده به حیوان نر اجازه جفت گیرى مى دهد وآنستروس دوره اى است که فحلى در دام بروز نمى کند .تشخیص نادرست فحلى گاوداران از عوامل اصلى اختلاف در برنامه هاى تولید مثلى یک گله مى باشد . مشاهده انفرادى گاوها در زمان فحلى به دلیل زیر مشکل مى باشد :

تخمدان گاو عمل منظمى ندارد ووجود اشکال درچرخه تولید مثلى (فحلى )باعث ایجاد آنستروس گاو مى شود . همچنین مشاهدات کم دقت پرورش دهندگان با عث تشخیص نادرست گاوهاى فحل مى شود که دلیل دوم متداول تر مى باشد . سطح گستردگى این مشکلات در بین گاوها متفاوت است . درصد گاوهایى که تا ۶۰ روزگى فاقد چرخه نرمال فحلى مى باشند دامنه اى کمتر از ۵ درصد تا بیش از ۲۰ درصد دارند و درصد خطا (شکست ) در دوره فحلى دامنه اى از (۱۵ › )تا (۶۰ › ) درصد دارند .

 

تشخیص مشکل  (معضل) :

ثبت معاینات دامپزشک در مورد تخمدان هاى گاو در تعیین مشکل بسیار مهم مى باشد .معاینات      حداقل هر ماه یک بار انجام مى شود . به طورى که براى تعیین آنستروس یا خطاى فحلى ثبت تاریخ  نخستین فحلى و مشاهدات صورت گرفته ضرورى مى باشد . اگر در گله اى این رکورد وجود نداشته باشد یا تولید کننده اقدام به ثبت اطلاعات نکرده باشد جمع آورى و ثبت اطلاعات قدم اول در شناسایى مشکل مى باشد . هر چند که جمع آورى این اطلاعات براى انجام مقایسات درست و معنى دار ۶ تا ۹ ماه طول مى کشد . رکوردهاى گرفته شده از دوسوم گله (کل گله )جمع آورى میشود .

آنستروس (anestrus)  :

تشخیص گاوهایى که داراى کیست تخمدانى مى باشند ، اگر بیش از ۱۵ درصد گله داراى کیست باشد براى رفع مشکل باید اقدام جدى نمود بر اساس داده ها و اطلاعات ثبتى در مورد  معاینات گاوها ، هر دام را تا ۹۰روز بعد از زایش باید آزمایش نمود . معاینات هر ماه یک بار انجام مى شود درصد گاوان (قبل تا از ۶۰ روز پس از آبستنى ) که تا ۶۰ روزگى فعالیت تخمدانى نشان مى دهند محاسبه و بررسى مى شود . اگر بیش از ۱۰درصد دام هاى گله اى ، فعالیت تخمدانى نداشته باشند ( نسا روز ۶۰ پس از زایش ) داراى یک مشکل مى باشند . اگر معاینات ۲ بار در ماه انجام شود درصد گاوان مورد معاینه و مورد ارزیابى قرار گرفته به همراه نتایج آن قبل تا ۳۵ روزگى و ۴۵روزگى مشخص مى گردد .به طورى که در یکى از معاینات عدم فعالیت تخمدان مشخص مى شود . گله اى که بیش از ۳۵ درصد دام هایش تا روز ۳۵ آبستنى  مواجه با عدم فعالیت تخمدانى شود و یا وجود بیش از ۵ درصد دام هاى غیرفحل تا روز ۴۵ آبستنى ،نشان از یک معضل در آنستروس مى باشند .

اگر معاینات بیش از دو بار در ماه صورت بگیرد درصد دام هاى معاینه شده و نتایج  آنها در تاریخ هاى قبل از ۲۴ ،۳۲و۴۰ روز بعد از زایش ذکر میشود به طورى که حداقل یک معاینه براى تست فعالیت تخمدانى دام انجام مى شود . در گله هاى نرمال ، ۵۰ درصد گاوان تا روز ۲۴ داراى فعالیت تخمدانى بوده و براى زمان هاى دیگر بیش از ۷۰ و ۹۵ درصد ذکر شده است .

 

متوسط روزهاى بعد از زایش در گاوهاى نرمال(Britt.j.etal j.Anim.sci.۳۹:۹۱۵ -۹۱۹)

متوسط

۲۴

۳۸

روز بعد از زایش (۱) در هنگامى که ۹۵ در صد گاوان فعالند .

۴۰ روز

۶۳ روز

هنگامى که ۷۰ درصد گاوان داراى فعالیت مى باشند .

۳۲ روز

۵۰ روز

نوع فعالیت

فعالیت تخمدانى (۲)

فعالیت فحلى (۳)

خطاهاى فحلى

کیست تخمدانى

محاسبه تعدادروزاز زایش تا مشاهده فحلى نخست در گاو در تشخیص خطا بسیار موثراست .

تعیین متوسط (میانگین ) روزها تا نخستین فحلى و درصد گاوانى که فحلى آنها قبل از ۵۰ و ۶۳ روزگى (بعد از زایش )مشخص شده است . بیش  از ۷۰ درصد گاوان فحل تا ۵۰ روزگى و بیش از ۹۵ درصد گاوان تا ۶۳ روزگى تعیین وضعیت مى گردند . به طورى که اگر تعداد روز تا فحل نخست بیش از ۵۰ تا ۶۳ روز باشد وجود یک مشکل در فحلی گله حتمى مى باشد . تغذیه ناکافى و عفونت رحمى ۲ دلیل عمده در ایجاد آنستروس گله گاوان شیرى است و انرژى در این میان اهمیت ویژه اى دارد . همچنین توجه به جفت ماندگى ، تیپ و مساله زایش ، سخت زایى  Dystocica  در گله ضرورى مى باشد .

منبع : دامدار شماره ۱۵۴

 Anestrus and Detection

ADIS , Varner ,M ,A.

مترجم : مهندس احمد صلاحى همدانى