دریافت قیمتها در تلگرام

سروش

فائو یا سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد

بورس جهانی شیکاگو

بورس جهانی شیکاگو

پروماک

مرغک

آویژدانه

فید ماشین

طیوران ابزار

افرند توسکا

سیانس

بیکداچمن

دانلود آهنگ

 نکاتى پيرامون بيمارى آنفلوانزاى طيور
 

نکاتى پيرامون بيمارى آنفلوانزاى طيور

بيمارى آنفلوانزاى طيور (Avian Influenza) يکى از بيماريهاى واگير دار تنفسى ويروسى طيور است که داراى قدرت انتشار سريع مى باشد.عامل آن ، ويروسى متعلق به خانواده اورتوميکسوويروسها (Orthomyxoviridae) مى باشد و همه انواع آن در طيور ، متعلق به تيپ A ويروس آنفلوانزا است.از آنجائيکه ماده ژنتـــيکى (RNA) اين ويروس داراى 8 قطعه جداگــــانه مى باشد ، لذا خيلى سريع خاصيت پادگنى خود را تغيير مى دهد و موجب مى گردد تا جوجه ياگله اى که به تازگى از بيمارى آنفلوانزا بهبود يافته مجددا به نوع جديدى از ويروس آنفلوانزا مبتلا گردد.دو نوع پروتئين اصلى H و N روى سطح اين ويروس وجود دارد.پروتئين H داراى 15 تحت سروتيپ مختلف و پروتئين N داراى 9 تحت سروتيپ متفاوت مى باشد.پروتئين H در خاصيت پادگنى و قدرت بيماريزايى ويروس آنفلوانزا نقش اصلى را ايفا مى کند و چنانچه ويروس آنفلوانزايى متعلق به تحت سروتيپ هايى H5 يا H7 جدا شود ، لازم است که هرچه سريع تر به مراجع مربوط گزارش گردد.علت اين امر تعلق داشتن همه ويروسهاى فوق حاد آنفلوانزاى طيور به اين دو تحت سروتيپ است ، هر چند که ويروس جدا شده بيماريزايى شديدى نداشته باشد ولى بايد در نظر داشت که ويروس آنفلوانزا مى تواند خيلى سريع ماهيت پادگنيش را تغيير داده و به صورت فوق حاد در آيد.ويروس آنفــــــلوانزايى که تا به امروز در ايران جدا شده متعــــلق به تحت سروتيپ N2 و H9 بوده و خوشبختانه جزء گروهى از ويروسهاى آنفلوانزا است که قدرت بيماريزايى فوق حاد نداشته و به انسان نيز سرايت نمى کند .ولى بايد توجه داشت که ويروس آنفلوانزاى جدا شده در سال 1995 در کشور همسايه ما ، پاکستان به تحت سروتيپ H7N3 تعلق دارد که داراى بيماريزايى فوق حاد مى باشد.از سوى ديگر در سال 1997 ويروس آنفلوانزاى مربوط به تحت سروتيپ H5N1 مرغى ، از يک پسر بچه 3 ساله در هنگ کنگ جدا شد که به دنبال آن جهت جلوگيرى از وقوع بيمارى در انسان ، کليه طيور صنعتى هنگ کنگ بطور جمعى کشتار شدند.
ويروس آنفلوانزا از انواع ماکيان ، بوقلمون ، بلدرچين ، قرقاول شترمرغ ، مينا ، طوطى ، سار ، مرغابى ، غاز و ساير پرندگان آبزى جدا شده است ولى در ماکيان و بوقلمون بيشترين خسارت و تلفات را ايجاد مى کند.در پرندگان زينتى سويه ها يH3 و H4 بدفعات بيشترى جدا شده است.
پرندگان آبزى (همچون اردک ، مرغابى و . . . )بعنوان مخـــــــزن اين بيمارى در طبيعت معرفى شده اند و عقيده بر اين است که مرغابى هاى اهلى نسبت به ابتلا به فرم درمانگاهى فوق حاد آنفلوانزا مقاوم مى باشند.البته اين پرنده ها به ويروس آنفلوانزا مبتلا مى شوند و باعث پخش آن در محيط نيز مى گردند.انواعى از پرندگان آبزى ، مانند پرستو دريايى نسبت به فرم فوق حاد آنفلوانزا حساس هستند و در اثر ابتلا به آن تلف مى شوند.
اشخاص مختلف با تماس با پرنده هاى مريض ، تجهيزات آلوده موجود در مرغداريها ، ماشين هاى حمل و نقل ، آب و دان آلوده ، پرندگان وحشى ، موش و حشرات مى توانند به طور مکانيکى ويروس آنفلوانزا را بين مرغداريها منتقل کرده و موجب بيمارى گـــــردند.حتى شانه تخم مرغ مى تواند نقش مهمى در بيمارى داشته باشد.زيرا وجود ويروس در سطح پوسته تخم پرندگان آلوده نيز به اثبات رسيده است.البته امکان انتقال عمودى يا به عبارتى انتقال بيمارى از مادر به جوجه براى اين بيمارى وجود ندارد ، چرا که جنين آلوده ، قبل از توليد از بين مى رود.
ويروس به تعداد زياد از طريق ترشحات چشم و بينى و دستگاه گوارش (مدفوع) پرنده بيمار ، در محيط پخش مى شود و توسط مواد آلى در محيط حفظ مى گردد.خوشبختانه ويروس آنفلوانزا جزء ويروسهاى نسبتا حساس مى باشد و با انواع ضد عفونى کننده هاى حلال چربى ، خنثى ميگردد.براى ضدعفونى کردن مى توان ز انواع دترجنت ها (شوينده ها)، فرمالين ، بتاپروپيولاکتون ، عوامل اکسيد کننده ، اسيدهاى رقيق ، اتر ، سديم دودسيل سولفات و يونهاى آمونيم استفاده کرد.اين ويروس در دماى 22 درجه سانتيگراد به مدت 4 روز و در صفر درجه به مدت 30 روز در محيط مرطوب (آب) زنده مى ماند.اصولا ويروس آنفلوانزا نسبت به حرارت ، اسيديته بالا يا پايين ، شرايط محيطى غير ايزوتونيک و خشکى حساس بوده و به سرعت از بين مى رود.
هنگاميکه مرغدارى به ويروس آنفلوانزا آلوده مى شود ، پس از حذف پرنده ها (بدنبال سياست حذف گله يا پايان عمر اقتصادى گله) بايد چند روز دماى سالن ها را افزايش داد.سپس متعاقب شستشوى ديوارها با مواد شوينده ، بستر سالن را جمع آورى نمود.در مرحله بعد بايد مرغدارى توسط هيپوکلريت سديم يا فرمالين ضدعفونى شود.
ويروس آنفلوانزا در شرايط سرد و مرطوب براى مدت طولانى ترى در محيط باقى مى ماند.بعنوان مثال در فــــصل زمستان بعد از 105 روز ويروس عفونت زاى آنفلـــــوانزا را از بستر آلوده جدا کرده اند.ويروس آنفلوانزا خاصيت عفونت زايى خود را در دماى 4 درجه سانتيگراد تا 7 روز در داخل مدفوع حفظ مى کند.جهت کاهش آلودگى بستر و قبل از حمل آن به خارج از مرغدارى بهتر است آن را کود کرده (روى هم جمع کرده)و با نايلون بپوشانند تا در اثر تخمير ، دماى آن بالا برود و ويروس غير فعال شود.در زمان حضور پرندگان آلوده ، ويروس آنفـــــــلوانزا از آب نيز جدا مى شود ولى با رفتن پرنده ها ، ويروس نيز در آب از بين مى رود.
دوره کمون بيمارى در يک پرنده بين چند ساعت تا 3 روز و در يک گله تا 14 روز است.دوره کمون به ميزان آلودگى ويروسى ، راه عفونت ، گونه پرنده مبتلا و قدرت بيماريزايى ويروس بستگى دارد.
عوارض درمانگاهى حاصل از ابتلا به ويروس آنفلوانزا به سويه ويروس ، گونه و سن پرنده هاى مبتلا و وضعيت ايمنى آنها عليه بيمارى آنفلوانزا و ساير بيماريها مانند کلى باسيلوز ، نيوکاسل ، مايکوپلاسموز و عوامل فيزيکو شيميايى مانند گرد و غبار ، آمونياک و . . . بستگى دارد.گونه پرنده آنقدر مهم است که بعنوان مثال يک سويه H5N8 ويروس آنفلوانزا در بوقلمونها تلفات سنگين مى دهد ، در حاليکه در اردک بيمارى جدى ايجاد نمى کند.بطور کلى ويروس آنفلوانزا پرندگان وحشى را بدون عوارض مشخص مبتلا مى سازد.علائم بيمارى ممکن است در دستگاه تنفس ، گوارش تناسلى يا عصبى مشاده گردد.عوارض بيمارى عبارتند از کاهش اشتها ، ضعف ، کاهش سرزندگى ، افزايش کرچى ، کاهش توليد ، کاهش جوجه در آورى و نطفه دارى ، عوارض خفيف تا شديد تنفسى شامل سرفه ، عطسه ، خرخر ، افزايش اشک و التهاب ملتحمه چشم ، تورم سينوس ، جمع شدن جوجه ها به دور يکديگر ، ژوليدگى پرها ، خيز (ادم) سروصورت ، تيرگى تاج و ريش همراه وزيکول و زخم بر روى آن ، تيرگى پوست نواحى بدون پر بدن ، اسهال ، عوارض عصبى مانند لرزش و تکا ن دادن سر .در برخى موارد دوره بيمارى خيلى سريع بوده و پرنده ها بدون نشان دادن عارضه مشخص تلف مى شوند.
ميزان تلفات در فرم فوق حاد بيمارى در حدود 100 درصد و در فرم حاد آن در حدود 30 الى 40 درصد مى باشد ولى در اشکال خفيف تلفات مشاهده نمى گردد.در واگيريهاى آنفلوانزا در کشورهاى کره و چين به سويه H9 (مشابه سويه کشور ما )، ميزان مرگ و مير در مرغدارى حدود 20 تا 30 درصد ، ولى ميزان تلفات در شرايط آزمايشگاهى کمتر از مرغدارى بوده است.از اين رو احتمال وجود ساير عفونتهاى ثانويه که موجب افزايش تلفات مى شود مطرح مى گردد.
عوارض کالبد گشايى در موارد خفيف بيمارى شامل ترشحات کاتارال و فيبرينى و يا چرکى در سينوس ها و ناى مى باشد.گاهى ممکن است ادم و ترشحات سروزى و حتى لخته هاى چرک پنيرى در سينوس ها و ناى نيز مشاهده گردد.همچنين امکان دارد کيسه هاى هوايى ضخيم شده و ترشحات چرکى پنيرى يا فيبرينى در آنها مشاهده شود.گاهى پريتونيت فيبرينى يا کاتارال وا تخم شکستگى مشاهده مى گردد.معمولا در مرغهاى بالغ در حال توليد ، ترشحات اکسودايى در مجراى تخم همراه با پارگى فوليکولهاى تخمدان به وقوع مى پيوندد.در موارد عفونت با ويروسهاى داراى حدت زياد ، ممکن است به علت مرگ سريع پرنده بر روى لاشه جراحات خاصى مشاهده نشود.در عين حال اغلب موارد عوارضى چون پرخونى ، خونريزى و ترشحات ترانسودايى داخل ناى ديده مى شود.تورم و ادم سر ، صورت و ، سينوس ها ، تيرگى ، پرخونى و گاهى خونريزى روى تاج و ريش ، پرخونى روى ساق پا ، نقاط نکروز و خونريزى روى کبد ، طحال ، کليه ها ، ريه و سطوح سروزى نيز از جراحات قابل مشاهده است.
براى تشخيص بيمارى در مواردى که سويه هاى فوق حاد ويروس آنفلوانزا مطرح هستند ، ابتدا بايد به ميزان واگيرى و تلفات جوجه ها و عوارضى کالبد گشايى آنها توجه نمود و سپس جهت تاييد تشخيص از آزمايشگاه کمک گرفت.طى 7 الى 10 روز بعد از عفونت ، پادتن هاى ضد ويروس آنفلوانزا را مى توان در خون پرنده ها شناسايى کرد.در تشخيص سرولوژيک بيمارى آنفلوانزا آنچه حائز اهميت مى باشد اين است که خونگيرى اول در زمان شروع بيمارى و خونگيرى بعدى 14 تا 28 روز بعد از آن انجام شود تا بتوان با مقايسه نتايج آنها به تشخيص قطعى رسيد.چنانچه بين دو آزمايش متوالى عيار پادتن ضد آنفلوانزا 4 برابر شده باشد ، عفونت با ويروس آنفوانزا تاييد مى شود.
موثرترين و ساده ترين روش آزمايشگاهى براى تشخيص پادتن ضدويروس آنفلوانزا استفاده از آزمايش AGP (آزمايش رسوبى در ژل)مى باشد.از چند روز بعد از عفونت تا 3 ماه پس از آن آزمايش AGP براى آنفلوانزا مثبت مى ماند.البته بايد توجه داشت براى پرندگان آبزى آزمايش AGP توصيه نمى شود.هنگاميکه سويه ويروس آنفلوانزاى يک منطقه جغرافيايى مشخص شد بهترين آزمايش سرولوژى براى تشخيص بيمارى آنفلوانزا استفاده از HI است.البته آزمايشهاى ديگرى مانند الايزا يا ايمينوپراکسيداز يا ايمينوفلورسانس نيز براى تشخيص بيمارى آنفلوانزا وجود دارد.جهت جستجوى پادگن ويروس از کشت جنين تخم مرغ يا PCR نيز استفاده مى شود.
نکته مهم اين است که همواره عوارض واضح درمانگاهى يا کالبدگشايى براى تشخيص بيمارى آنفلوانزا وجود ندارد و در اين موارد استفاده از آزمايشات سرمى اهميت بيشترى پيدا مى کند.براى تعيين آلودگى يک گله ، 15 تا 20 نمونه خون جهت آزمايش HI يا AGP کافى مى باشد.جهت جستجوى ويروس در پرندگان مبتلا مى توان از ترشحات ناى ، ريه ، کيسه هاى هوايى ، سينوس ها ، دستگاه گوارش (شامل روده ، سکوم ، تونسيل ها و مدفوع) و در مرحله درمانگاهى بيمارى از کبد ، طحال ، مغز يا خون نمونه بردارى کرد.
براى پيشگيرى و کنترل بيمارى بايد از برخورد پرنده هاى و حشى – خصوصا پرندگان آبزى که به تناوب ويروس را در مدفوعشان دفع مى کنند – با پرنده هاى پرورشى جلوگيرى نمود.بديهى است که رعايت شرايط قرنطينه مرغدارى بايد بطور کامل رعايت شود.
برخى از کشور ها قوانين خاصى از جمله ممانعت از ورود پرندگان و فرآورده هاى طيور از کشورهاى آلوده به ويروس آنفلوانزا وضع نموده اند و تا زمانيکه اين کشورها از آنفلوانزا عارى نشده اند و جلوى ورود پرنده از ساير کشورهاى آلوده را نيز نگيرند ، شامل اين تحريم مى مانند.
مهم ترين راه مبارزه با آنفلوانزا بکاربردن مديريت صحيح و تصميم گيرى مناسب مى باشد.در صورتيکه اولين مورد مثبت بيمارى مشاهده گردد و بيمارى در مناطق وسيعى انتشار نيافته باشد ، بهترين راه مبارزه کشتار جمعى طيور در محل مرغدارى و دفن آنها است.بايد توجه داشت انتقال پرندگان آلوده ، به نقطه ديگر جهت کشتار (به عبارتى ديگر کشتارگاه) به هيچ وجه صحيح نمى باشد و آلودگى را در منطقه پخش مى کند.بعد از حذف مرغها بايد کليه لوازم و تجهيزات سالن ها و ديوارها را با مواد پاک کننده (دترجنت) شستشو داد.در مرحله بعد ضدعفونى کامل مرغدارى و خالى نگهداشتن آن بمدت 3 الى 4 هفته الزامى مى باشد.در طى اين مدت بايد شرايط قرنطينه در اطراف مرغدارى و رفت و آمد به داخل آن رعايت شود.مى توان جهت اطمينان از پاک شدن مرغدارى ، چند جوجه حساس (SPF) را بداخل سالن رها نمود و پس از گذشت 3 تا 4 هفته چنانچه آنها از نظر سرمى و دفع ويروس منفى بودند ، از پاک بودن مرغدارى اطمينان حاصل کرد.
در صورتيکه سياست واکسيناسيون وجود داشته باشد و واکسن از سويه آنفلوانزاى موجود در منطقه تهيه شده باشد ، بايد براى دوره پرورش بعدى جوجه ها ، آنها را واکسينه کرد.در برخى از واگيريهاى آنفلوانزا در جهان ، واکسن کشته تهيه گرديده و با موفقيت استفاده شده است.به هيچ وجه استفاده از واکسن زنده يا آلوده کردن کنترل شده جوجه ها با ويروس بيماريزاى آنفلوانزا در سنين داراى حساسيت کمتر (دوران پرورش گله مادر يا تخمگذار) توصيه نمى شود.علت اصلى اين محدوديت ، امکان بوجود آمدن سويه هاى جديد آنفلوانزا از ويروس زنده آن مى باشد.همچنين در اغلب موارد بيماريزايى ويروس آنفلوانزا در آزمايشگاه کمتر از شرايط مرغدارى مى باشد و نمى توان از تخفيف حدت يافتن واکسن زنده اطمينان داشت و نيز احتمال انتقال به ساير طيور غير واکسينه يا ساير حيوانات و انسان و بروز بيمارى در آنها نيز وجود دارد.
از آنجائيکه به هنگام واگيرى با سويه هاى فوق حاد آنفلوانزا هدف ريشه کنى بيمارى مى باشد ، استفاده از واکسن توصيه نمى شود.زيرا با مصرف واکسن ميزان تلفات و خسارات ناشى از بيمارى آنفلوانزا کاهش مى يابد ولى پرنده هاى ايمن شده در هنگام آلودگى با ويروس بيماريزاى آنفلوانزا ، دچار عفونت شده و بدون بروز عوارض درمانگاهى ، ويروس بيماريزا را در محيط پخش مى کنند.واکسيناسيون با واکسن کشته موجب کاهش شدت بيمارى و قدرت انتشار ويروس در گله مى گردد ولى در عين حال در گله واکسينه نمى توان ويروس بيماريزا را از ميان پرندگان حذف نمود.
ساختن واکسن روغنى مستلزم صرف هزينه زياد بوده و در صورتيکه سويه ويروس آنفلوانزا دچار تغييرات پادگنى شود ، بايد بلافاصله واکسن کشته جديد توليد شود.
براى درمان يا به عبارتى پيشگيرى از سرايت بيمارى به جوجه هاى غير مبتلا و کاهش ضايعات در جوجه هاى مبتلا ، داروهاى انسانى ضدآنفلوانزا وجود دارد.از اين داروها بطور تجربى در گله هاى پرورشى بوقلمون ، بلدرچين و مرغ استفاده شده و نتايج خوبى مشاهده گرديده است.اثرات اين داروها شامل کاهش تلفات و ميزان واگيرى مى باشد.اما بايد توجه داشت که دو نکته مهم مصرف اين داروها در طيور را محدود مى کند.در درجه اول گزارشاتى مبنى بر بوجود آمدن سويه هاى جديد ويروس آنفلوانزا که به داروهاى ياد شده مقاوم مى باشند و به عنوان خطر جدى در کنترل آنفلوانزا مطرح است.در درجه بعد مدت زمانى است که دارو در محصولات غذايى حاصل از طيور باقى مى ماند.البته در جوجه هاى گوشتى بعد از گذشت 24 ساعت از قطع مصرف دارو مى توان گوشت پرنده را به مصرف انسان رسانيد ، ولى در ارتباط با تخم مرغ وضع فوق مى کند و تا 3 روز بعد از درمان با دارو ، بقاياى آن در تخم مرغ وجود خواهد داشت ، لذا مصرف خوراکى تخم مرغ براى انسان ممنوع مى باشد.در هر حال تا به امروز اجازه به مصرف اين داروها در طيور صادر نشده و به نظر مى رسد که عملى ترين راه مبارزه با اين بيمارى در شرايط فعلى مملکت ، استفاده از واکسن کشته ضمن رعايت موازين بهداشتى و قرنطينه مى باشد