دریافت قیمتها در تلگرام

سروش

فائو یا سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد

بورس جهانی شیکاگو

بورس جهانی شیکاگو

پروماک

مرغک

آویژدانه

فید ماشین

طیوران ابزار

افرند توسکا

سیانس

بیکداچمن

دانلود آهنگ

 تغذيه و کنترل بيمارى کوکسيديوز
 

تغذيه و کنترل بيمارى کوکسيديوز

کوکسيديوز (Coccidiosis) يکى از مهمترين بيمارى هاى طيور در سراسر جهان است که توسط تک ياخته اى از جنس ايمريا (Eimeria) ايجاد مى شود . گونه هاى مختلف ايمريا غالباً در روده ماکيان تاثير گذاشته ، ايجاد ((آنتريت )) مى کنند . اين انگل ها در داخل سلول هاى ((اپى تليوم )) و تحت ((اپى تليوم )) روده ميزبان رشد و تکثير پيدا مى کنند .پرنده مبتلا رشد خوبى ندارد ، لاغر مى شود و ممکن است تلف شود . گاهى در عفونت هاى تحت بالينى عارضه ظاهرى وجود ندارد و تنها باعث اختلال در ضريب غذايى مى شود. اين بيمارى خسارات اقتصادى چشمگيرى به دنبال خواهد داشت که بايد به آن هزينه هاى مربوط به داروهاى پيشگيرى و درمان کوکسيد يوز را هم افزود .مواد مختلفى جهت رشد ايمريا ها در بدن ميزبان لازم هستند از جمله بيوتين که براى طى مراحل رشد داخل سلولى ايمريا مورد لزوم است .هم چنين تيامين ، اسيد نيکوتينيک، اسيد فوليک و ريبوفلاوين براى تکميل موفقيت آميز چرخه زندگى انگلى در داخل بدن ميزبان مورد نياز است . ويتامين A،آلفا آمينوبنزوئيک اسيد، کلسيم پانتوتنات ، پيريدوکسين ، پيريدوکسال.
اسيد آسکوربيک ،کلسى فرول ، آلفاتوکوفرول و مناديون هم جهت رشد آن ها ضرورى هستند .
با وجودى که تعداد زيادى از ويتامين ها توسط ميزبان با فلور ميکروبى روده ساخته مى شوند ، اما استفاده از جيره هاى داراى مقادير کم ويتامين (کنترل تکثير تک ياخته در ميزبان ) با محدوديت هايى مواجه است .
ويتامين ها :
ويتامين هاى مختلفى در رابطه با نوع مواجهه ميزبان با بيمارى شناخته شده اند :
الف) ويتامين K:
دستگاه گوارش پرندگان مبتلا به کوکسيدوز به شدت دچار آسيب مى شود و ممکن است خون ريزى شديد و يا حتى کشنده اى به وجود آيد . ويتامين k داراى خواص ضد خون ريزى بوده ، به ويژه در مقابله با اثرات زيان آور کوکسيد يوز ناشى از آلودگى با ايمرياتنلا و ايمريا نکاتريکس موثر است . به علت کوتاهى طول دستگاه گوارش ، مقدار کمى ويتامين k در روده طيور ساخته مى شود . کولون يا روده بزرگ جوجه هاى جوان ناحيه اصلى فعاليت باکترى هايى است که کمتر از 6 درصد طول کل دستگاه گوارش را شامل مى شوند ، در حاليکه اين مقدار در بالغين به 7 درصد مى رسد . به علاوه ماکيان نمى توانند ويتامين k ساخته شده توسط فلور ميکروبى روده را مورد استفاده قرار دهند ; زيرا محل توليد آن قدر نزديک انتهاى ديستال روده است که اجازه نمى دهد جذب قابل توجهى صورت پذيرد . عبور سريع غذا از ميان دستگاه گوارش هم ممکن است سنتز ويتامين k در طيور را تحت تاثير قرار دهد . احتمالاً به دلايل زير بر روى نياز به ويتامين k در زمان کوکسيد يوز تائيد مى شود:
1- کاهش مقدار دان مصرفى و در نتيجه کاهش دريافت ويتامين k.
2- ايجاد جراحت در روده ها و کاهش جذب ويتامين k .
3- درمان با سولفاکينوکسالين يا ديگر داروهاى کوکسيديواستات که باعث افزايش نياز به ويتامين k مى شود .
4- با استفاده از ويتامين k افزايش ضريب کارايى غذايى (FCE) و کاهش وزن که دو مشکل اساسى در هنگام بروز کوکسيديوز هستند ، تا حد زيادى کنترل مى شود . حتى گاهى لازم است که مقدار ويتامين k تا سطح 10 برابر مورد نياز به صورت کمکى داده شود . مناديون سديم بى سولفيت (Menadione Sodium Bisulphite) مؤثرترين منبع ويتامين k است که هم ميزان ابتلا(Morbidity) را در طيور مبتلا به ايمرياتنلا کاهش مى دهد.
ب) ويتامين هاى A و E :
يانگر در سال 1945 مشاهده کرد که در پرندگان مبتلا به کمبود ويتامين A کوکسيد يوز روده کور به وفور يافت مى شود . کولز و همکاران در سال 1970 اين امر را به علت اثر منفى کمبود ويتامين A بر سيستم ايمنى ميزبان دانستند .
ويليامز در سال 1992 دريافت پرندگانى که با ذرت تغذيه مى شوند در برابر ايمريا تنلا به نحو بارزى مقاوم تر از طيور ى هستند که گندم مصرف مى کنند و پيشنهاد کرد که بالابودن مقادير ويتامين A و E در ذرت به همراه سطوح بالاتر نياسين و ريبوفلاوين در گندم تا حدودى در بروز اين حالت مؤثرند. کلانگو و همکاران در سال 1984 گزارش کردند که ويتامين E اثرات مفيدى در طى روند آلودگى با ايمرياتنلا (ونه ايمرياماکسيما) دارد . در پرندگانى که با جيره غنى از ويتامين E تغذيه مى شوند ، از تاثير آلودگى با ايمرياها روى مقدار غذاى مصرفى ، افزايش وزن ، ضريب کارايى غذايى و ميزان مرگ و مير کاسته مى شود . تصور بر اين است که افزايش سطح ويتامين E با ارتقاى پاسخ حاصله از لنفوسيت ها نسبت به ميتوژن ها ، سيستم ايمنى را تقويت مى کند .
ج ) ويتامين B1 (تيامين ):
براى تيامين موجود در غذا ، ايمريا با ميزبان رقابت مى کند . آزمايش ها نشان داده اند که آلودگى تجربى با ايمرياها منجر به کاهش قابل ملاحظه اى در سطح نيامين خون مى شود .
مقدار تيامين مستقيماً با شدت آلودگى در ارتباط است . اگر جيره حاوى ضد تيامين باشد ، مى بايست مکمل تيامين جيره را اصلاح کرد .
 

نقش پروتئين و ممانعت کننده هاى آنزيمى :
رابطه مستقيمى بين سطح پروتئين جيره با فعاليت تريپسين از يک سو و فعاليت اين آنزيم با شدت کوکسيد يوز از سوى ديگر وجود دارد . به نظر مى رسدکه مقادير پايين تر پروتئين توليد تريپسين را که براى خروج انگل از کيست (Excystation) لازم است ، کاهش مى دهد . با وجود اين مسلم است که در مقادير کم پروتئين ، عملکرد پرندگان به شدت تحت تاثير قرار مى گيرد .جيره هاى حاوى ميزان پروتئين کم ، تنها ممکن است در برابر آلودگى هاى بسيار شديد مؤثر باشند.
ماتيز (Mathis) و همکاران در سال 1995 در مورد اثرات سوياى خام در مقابل کنجاله سويا بر روى آلودگى با ايمريا در جوجه ها تحقيق کردند . در طى آلودگى با ايمريا آسرولينا ، تنلا، ماکسيما، برونتى و پاراکوکس ، هم زمان با افزايش مقدار سوياى خام ، افزايش هم گام و موازى در وزن و کاهش درجه و شدت ضايعات وجود داشت ، بنابراين فرضيه اى استوار شد مبنى بر اين که ممانعت کننده هاى آنزيم پانکراتيک(Pancreatic Enzyme Inhibitor) در سوياى خام وجود دارند که ترشح اين آنزيم و در نتيجه خروج انگل از کيست در روده را کاهش مى دهند . از آنجا که تغذيه مداوم با سوياى خام نيز سبب افت شديد وزن و هيپوتروفى پانکراس مى شود ، مى بايست از مزاياى عملى استفاده از آن به عنوان روشى براى کنترل کوکسيد يوز چشم پوشى کرد .
اسيدهاى چرب امگا3:
در مورد نقش مواد غذايى در سيستم ايمنى ، به اسيدهاى چرب غير اشباع(Unsturated Fatty Acids يا PUFA ) موجود در جيره توجه زيادى مى شود .
در بافت هاى حيوانات ، اسيد لينولئيک (n-6) به اسيد آراشيدونيک (Arachidonic Acidيا AA) تبديل مى شود و اسيد آلفالينولينک (n-3) به صورت اسيد ايکوزاپنتائنوئيک (EPA) يا Eicosapentaenoic Acid در مى آيد .
AA و EPA هر دو پيش در آمد ((ايکوزانوئيدها )) هستند که در تنظيم و پاسخ هاى متعدد ايمنى اهميت دارند . از عناصر غذايى که داراى سطوح بالاى اسيدهاى چرب (n-6) هستند مى توان ذرت ، روغن هاى گياهى و چربى طيور را نام برد . روغن ماهى ،پودر ماهى و تخم کتان (Linseed) منابع اصلى اسيدهاى چرب (n-3) در جيره هستند . در برنامه هاى غذايى عملى براى جوجه هاى گوشتى به طور معمول چندين ماده اى داراى سطح بالاى اسيدهاى چرب (n-6) وجود دارد به طورى که غالباً ميزان اسيدهاى چرب (n-3) با محدوديت مواجه مى شود .
مورفى (Murphy) در سال 1938گزارش داد که افزودن روغن ماهى به جيره پرندگان آلوده به کوکسيديوز مفيد است و از ميزان مرگ و مير مى کاهد . آلن (Allen) و همکاران در سال 1996 اعلام کردند که اسيدهاى چرب امگا 3 موجود در روغن ماهى (Fish oil) روغن بزرگ (Linseed Oil) ، روغن الياف کتان (Flaxseed oil) يا الياف کتان به صورت کامل (Whole Flaxseed) اثرات مشابهى دارند . آن ها گزارش کردند که جيره هاى حاوى مقادير زياد اسيدهاى چرب امگا 3، شدت ضايعات ناشى از ايمرياتنلا را کاهش مى دهند بدون اين که وزن حاصله در طول 6 روز پس از آلودگى تحت تاثير چندانى قرار گرفته باشد .کورور (Korver) و همکاران در سال 1997 نتايج مشابهى را در پرندگان آلوده به ايمرياتنلا به دست آورند به طورى که در طيور مبتلا که با روغن ماهى تغذيه شدند ، کاهش وزن بر اثر کوکسيديوز ديده نشد . بر اين مبنا فرضيه اى ارائه مى شود که ميان اسيدهاى چرب امگا 3 و پاسخ ايمنى التهابى ، تاثير متقابلى در ارتباط با اين بيمارى وجود دارد .
بتائين :
کوکسيديوز اغلب منجر به اختلال در جذب مواد مغذى و برهم زدن تعادل يونى و اسمزى سلول ها ، آن ها را از دسترس اسموتيک محافظت کند . بنابراين بتائين شرايطى را فراهم مى آورد که ممکن است آلودگى با ايمريا را تحت تاثير قرار دهد . با اين وجود هنوز نقش بتائين در طى اين بيمارى سوال برانگيز است و از آزمايش هايى که به دنبال اثرات آن هستند ، نتايج متغييرى حاصل آمده است . مطالعاتى که توسط ويرتانن (Virtanen) و همکارانش انجام شد، نشان داد که در چندين آزمايش تجربى و در پرندگان آلوده با آميخته اى از ايمريا آسرولينا ، ماکسيما و تنلا افزودن بتائين به جيره سبب کاهش ضايعات در روده و بهبود عملکرد طيور مى شود . زمانى که کوکسيد يواستات هم به جيره اضافه شود، اين اثر بتائين برجسته تر پديدار مى آيد .آگوستين (Augustine) و ديگران بر روى تداخل بين سالينومايسين و بتائين در طيور تلقيح شده با مخلوطى از ايمريا آسرولينا و ايمرياتنلا تحقيق و مشاهده کردند زمانى که اين دو همراه با هم به جيره افزوده شوند ، وزن حاصله و ضريب تبديل غذايى ـ در مقايسه با وجود هر کدام به تنهايى ـ به طرز قابل توجه و معنى دارى اصلاح خواهد شد. اين نتيجه حاکى از آن است که بنائين جيره بعد از يک آلودگى با ايمريا ، کارايى غذا را بهبود مى بخشد و در طى آن عملکرد داروهاى ضد کوکسيد يوز را اصلاح مى کند . با اين حال بتائين جيره به خودى خود به بنائين جيره به خودى خود به عنوان يک رهيافت ديگر براى کنترل کوکسيديوز در شرايط عملى کاربردى ندارد.
آفلاتوکسين :
آفلاتوکسين هاى حاصله از کپک آسپرژيلوس مرگ ومير ناشى از ايمرياتنلا در جوجه ها و ايمريا آدنوئيدس(E.adenoides) در نيمچه بوقلمون ها را افزايش مى دهند . در گذشته تصور بر اين بود که آفلاتوکسين ها غلظت هاى پروتئين سرم را کاهش داده و ممکن است از مقاومت پرنده نسبت به کوکسيديوز بکاهند; ولى اخيراً نشان داده شده است که از طريق کاهش توانايى لخته شدن خون (Blood-Clotting Potential) عمل مى کنند .
ترکيب خوراک مصرف (Feed Structure) : کامينگ (Cumming) در سال 1987 گزارش کرد پرندگانى که با جيره هاى حاوى فيبر زياد تغذيه مى شوند نسبت به آنهايى که جيره هاى حاوى فيبر پائين دريافت مى کنند به مراتب اووسيست هاى کمترى توليد مى کنند . او در سال هاى 1992 و 1994 گزارش کرد دانه گندم به صورت کامل (Whole Wheat) در کاهش بار اووسيستى دخالت دارد .او نشان داد که يک رابطه منفى بين اندازه سنگدان و بار اووسيستى وجود دارد و فرضيه اى ارائه داد که ساختمان فيزيکى دانه کامل گندم سبب افزايش فعاليت و اندازه سنگدان مى شود و قبل از اين که اووسيست ها به مکان هاى مناسب جهت خروج اسپوروزوايت ها (Sporozoites) از اووسيست و شروع مرحله عفونت زايى برسند ، به صورت مکانيکى آن ها را تخريب مى کند .والدن اشتد (Waldenstedt) در سال 1998 زمانى که بر روى اثرات جايگزينى دانه کامل گندم در جيره هاى غذايى جوجه هاى گوشتى تحقيق مى کرد ، نتوانست نتايج کامينگ را تکرار نمايد .بنفليد (Banfield) و همکاران نيز در همين سال نتوانستند هيچ کاهشى را در بار اووسيستى در پرندگانى با جيره حاوى گندم کامل (Whole Wheat) يا گندم آسياب شده (Ground Wheat) مشاهده کنند ، اگرچه سنگدان ها در پرندگان تغذيه شده با گندم کامل به طرز معنى دارى سنگين تر از گروه ديگر بودند . در مطالعه بر روى دانه کامل جو نيز نتايج مشابهى به دست آمد . در آزمايشى که توسط او در سال 1999 انجام گرفت با بررسى جايگزينى دانه کامل گندم در جيره هاى جوجه هاى گوشتى ، مشخص شد پرندگانى که با گندم کامل تغذيه مى شوند ، نسبت به گروه تغذيه شده با گندم آسياب شده به مراتب اووسيست بيشترى توليد مى کنند و وضعيت بدترى را نشان مى دهند .از سوى ديگر لانگاوت (Langhout) نيز در مورد تاثير ساختمان غذا روى شدت کوکسيديوز تحقيق کرده است . وى دو گروه را بر اساس جيره حاوى 50 درصد گندم مورد آزمايش قرار داد . يکى از جيره هاى با الک 75/2mm و ديگرى با الک 8mm غربال شدند. همه پرندگان در سن 8 روزگى با ايمريا آلوده شدند. در پرندگان با جيره نرم آسياب شده (Finely Ground Diet) دو نقطه اوج درگيرى با کوکسيديوز روده باريک مشاهده شد در حالى که اين مساله در مورد گروه با جيره درشت آسياب شده (Coarsely Ground Diet) شامل يک پيک آلودگى بود. چگونگى آسياب کردن جيره تقريباً هيچ اثرى روى کوکسيد يوز سکوم نداشت . اين نتايج حاکى از آن است آسياب کردن دان مصرفى مستقيماً اثرى بر کوکسيديوز ندارد ولى ممکن است مکانيسم دفاعى جوجه ها را در برابر روده باريک تقويت کند .
نقش تغذيه درکنترل کوکسيد يوز :
مى توان چنين نتيجه گيرى کرد که عوامل تغذيه اى در شدت ابتلاى جوجه هاى گوشتى به کوکسيديوز نقش دارند . با اين وجود تفاوت بين نتايج بدست آمده از آزمايش هاى مختلف به قدرى زياد است که نتيجه گيرى نهايى اثر تغذيه بر کوکسيد يوز را در يک جيره عملى مشکل مى سازد . اين تنوع را شايد بتوان با بيان اين حقيقت توضيح داد که تاثير تغذيه بر شدت و وسعت بيمارى هنوز به خوبى شناخته نشده است . اطلاعات موجود در نوشتارهاى علمى حکايت از آن دارند که تاثير عوامل غذايى ممکن است بيشتر بر روى وضعيت ايمنى پرنده باشد تا مستقيماً بر روى خود کوکسيد يوز . چنين اثرى اين مساله را به ذهن متبادر مى سازد که تغذيه مى تواند اثر داروهاى ضد کوکسيد يوز يا واکسن هاى کوکسيديوز را بهبود بخشد .
بنابراين براى درک رابطه بين تغذيه ، سيستم ايمنى پرنده و کوکسيد يوز به اطلاعات بيشترى نيازمنديم . در يک تجربه عملى در گله مرغ مادر گوشتى و در دوره پرورش علائم بالينى کوکسيد يوز سکوم و روده باريک به ترتيب در سنين حدود 7 و 9 هفتگى مشاهده شد . به محض مشاهده شد . به محض مشاهده علائم در هر سالن ، آميخته اى از ويتامين هاى k و B compelex (که به صورت تجارى در بازار مصرف موجود است ) تا 3 برابر مقدار توصيه شده شرکت توليد کننده ، به آب آشاميدنى طيور افزوده شد . با مراجعه به سوابق فارم و نقش اين ويتامين ها (که به آن اشاره شد ) شايد بتوان گفت که اين کار در کاهش شدت ابتلا و ميزان تلفات به طرز محسوسى مؤثر بوده است . در نهايت به اين نکته توجه مى کنيم که براى کنترل مطلوب کوکسيديوز بايد جيره هاى غذايى بهينه شود .